Fakülte Yayınları

 

ARTVİN BİBLİYOGRAFYASI

Bibliyografya çalışmaları, genel olarak araştırılan konu hakkında nelerin araştırılıp nelerin araştırılmadığı ve hangi kaynakların çalışmalarda yer alıp almadığı konusunda gerekli bilgileri ortaya koyan ve bu anlamda araştırmacılara kapsamlı bir literatür sunan çalışmalardır, Artvin ile ilgili çok sayıda çalışma olmasına rağmen, Artvin hakkında bibliyografik çalışmalarla ilgili sınırlı sayıda kaynak ve yazılar bulunmaktadır. Bu çalışma bu tür bir eksikliği gidermek ve ilgili alandaki ihtiyacı karşılamak amacıyla yapılmıştır. Bu açıdan Artvin ile ilgili bibliyografya çalışmalarının yetersiz oluşu, bu çalışmanın ortaya çıkmasında etkili olmuştur.

Bu kitap, Artvin ile ilgili tarih, sosyoloji, antropoloji, iktisat, siyaset, arkeoloji, coğrafya, eğitim, halk edebiyatı, folklor, dini gruplar, sağlık, mimari, turizm, rehberlik, tarım, orman, hayvancılık alanlarındaki bibliyografik çalışmaları içermektedir. Kitap, söz konusu alanlardaki kitaplardan, kitap bölümlerinden, makalelerden, bildirilerden, tezlerden, süreli yayınlardan ve gazetelerden oluşmaktadır. Elinizdeki kitap, Artvin ili hakkındaki çalışmaları bir araya getirmesi nedeniyle alanında bir başvuru kitabı niteliği taşımaktadır. Artvin hakkında bilimsel ve akademik çalışmalar yapmayı planlayan araştırmacılar ve Artvin ile ilgili hangi çalışmaların yapıldığını merak eden okuyucular açısından bu bibliyografya kitabı temel bir kaynak konumundadır.

ARTVİN TARİHİ ARAŞTIRMALARI-1

Doğu Karadenizin önemli şehirlerinden olan Artvin, coğrafi özelliklerinin yanı sıra tarihi dokusuyla da kendinden söz ettirmektedir. Yer aldığı konum itibariyle tarih boyunca pek çok millete ev sahipliği yapmış olan şehir çeşitli kültür izlerini günümüzde de bünyesinde bulundurmaya devam etmektedir. Bu durumun bir yansıması olarak karşımıza çıkan farklı yer isimleri bölgenin Türk tarihini anlamamıza yardımcı olmaktadır. 7. yüzyılın ortalarından itibaren ilk Müslüman fetihlerinin etkisinde kalarak yeni bir din ve kültürle tanışan Artvin 11. yüzyılın sonlarına doğru Selçuklu hâkimiyetine geçmiş, devamında bölgeye ulaşan büyük Kıpçak göçleriyle tam olarak bir Türk yurdu haline gelmiştir. Osmanlıların bölgeyi fethetmesini müteakip daha zengin kaynaklardan takip edebildiğimiz Artvin ve çevresi Hurufat defterlerinde Livane olarak yerini almıştır. İlçeleriyle birlikte pek çok vakfın yer aldığı Artvin'in 19. yüzyıldaki idari ve ekonomik yapısı, sınır şehri olarak Türk-îslam medeniyetinin anlaşılmasına katkı sunmaktadır. 93 harbinden Kore savaşına kadar çeşitli mücadelelere katılan Artvin halkının aziz hatırası günümüzde Artvin ve çevresindeki şehitliklerde yaşatılmaya devam edilmektedir.
Elimizdeki bu kitap alanında uzman bilim insanlarının tüm bu konularla ilgili çalışmalarını ihtiva etmektedir. Artvin tarihinin titizlikle araştırılması sonucu elde edilen bu veriler konuya ilgi duyan araştırmacılar için kaynak niteliği taşımaktadır.

 ARTVİN ARAŞTIRMALARI-2 

Anadolu'nun Kafkasya'ya açılan kapısı konumundaki Artvin, Çoruh Nehri kenarında muhteşem doğasıyla da dikkat çekmektedir. Kadim çağlardan beri pek çok millet için önemli olan Artvin ve çevresinin tarihsel seyrini ele aldığımız “Artvin Tarihi Araştırmaları" adlı çalışmayı siz kıymetli okurlarımıza takdim etmiş olmanın mutluluğu içerisindeyiz. Bu serinin devamı niteliğinde olan elinizdeki bu eser ise, bölgenin  tarihî, edebî, kültürel, sosyal ve tabî değerlerinin ele alındığı bir kaynak özelliği taşımaktadır. Bu eserde; Ermeni kaynaklarının ve Doğu Roma imparatoru Constantine Porhyrigenitus'un Artvin ve  çevresi hakkında kaydettiklerini, asi Moğol Şehzadesi Neküder Oğul bağlamında Moğolların bölgedeki faaliyetlerini, Antik kaynaklarda Artvin Çoruh Havzası'nın tarihsel rolü hakkındaki değerlendirmeleri hukukî  talep ve davaları, Artvin tarihi için vazgeçilmez olan yakın tarih Artvin basını hakkında değerlendirmeleri, bulabilirsiniz. 
Ayrıca bölge kültürünün önemli taşıyıcılarından ve Artvin'in önemli değerlerinden olan halk şairi Gülden'in yerel ağızla kaleme aldığı Ana şiirinin dilbigisi bakımından değerlendirilmesi, Lazcanın bölgedeki önemi hakkında malumatlar, Artvin'in kültür değerlerinden Badeli Aşık Muhsin Küçükaltun'un hayatı, sanatı ve şiirleri hakkındaki değerlendirmeler ve Türk deneme ve roman yazarlanndan bir Artvin sevdalısı olarak Ömer Yerlikaya hakkındaki malumatlar yine bu eserde Artvin kültür ve edebiyatına dair bulabileceğiniz önemli bilgilerdir. 

ARTVİN ARAŞTIRMALARI-3 

Türkiye’nin Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Artvin, sahip olduğu tarihsel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve siyasal birikimleriyle geçmişten günümüze nev-i şahsına münhasır özelliğini korumuş bir sınır şehridir. Bu özellikleri itibariyle Artvin, her dönemde zengin bir mirasa sahip olmuştur. Sosyal bilimler açısından Artvin, her şeyden önce, araştırılmayı, incelenmeyi, keşfedilmeyi bekleyen bakir bir toprak ve zengin bir kaynak konumundadır. Artvin’in sözü edilen ayrıcalıklı özellikleri, Artvin’le ilgili bilimsel ve akademik çalışmaları yapmayı gerektirmektedir. Bu kitap böyle bir ihtiyaç doğrultusunda ortaya çıkmıştır.
Elinizdeki kitap, Artvin hakkında sosyal bilimlerin muhtelif alanlarında yer alan akademisyenlerin yaptıkları araştırmaları bir araya getirmektedir. Daha önce “Artvin Tarihi Araştırmaları 1” ve “Artvin Araştırmaları 2” isimleriyle yayınlanan kitapların devamı niteliğinde olan “Artvin Araştırmaları 3” kitabı, Artvinle ilgili birbirinden farklı konulara odaklanmaktadır. Kitapta, Osmanlı-Rus Savaşlarından Şavşat Sancağı’nın demografik yapısına, Kiskim/Yusufeli Hapihanesinden şehrin anavatana katılma süreçlerine, kuruluş döneminden günümüzdeki milletvekillerine, şehrin ağız yapısıyla ilgili bibliyografik çalışmalardan fonolojik bağlantılara ve ekonomiye dek uzanan geniş bir yelpazede Artvin ile ilgili çalışmalar yer almaktadır.

 ŞAVŞAT (SATLİL) SANCAĞI NÜFUS DEFTERLERİ (1835)

Kent tarihi çalışmaları içerisinde son dönemlerde nüfus kayıtları ile ilgili araştırmalara ilgi artmaktadır. Kişi ve ailelerin köken ve şecere araştırmalarında nüfus kayıtları önemli bir yer tutmaktadır. Osmanlı Devleti'nde modern anlamda kabul edilen ilk nüfus sayımı 1831 yılında II. Mahmut döneminde yapılmıştır. Bu veri toplama çalışmaları, kuşkusuz araştırmacılara ele aldıkları dönem açısından büyük imkânlar sağlamaktadır. Sosyal yapının temel unsuru olan nüfus, toplumun mevcut niceliğini ifade etmekle birlikte, o toplumun iktisadi, sosyal ve kültürel birçok unsurları ortaya çıkarılarak demografik yapı hakkında veriler elde edilebilmektedir. Şavşat nüfus defterinden elde edilen verilerden yola çıkarak bölgede Müslümanlar, Ermeniler ve az da olsa Kıptilerin yaşadığını görmekteyiz. Bölgede Müslümanlar önemli oranda çoğunluğu oluşturmaktadır. Nüfus defterlerinde bölgenin ekonomisine dair az çok bilgiler de elde etmekteyiz. Köylerde tarım ve hayvancılık yapılırken, bazı meslek guruplarının merkezde toplandığını görmekteyiz. İsim koyma konusunda çalışma yapanlar nüfus defterlerine başvurabilirler. Bölgede yaygın olarak kullanılan isimler ile ilgili bilgilere ulaşmak mümkündür. İslam büyüklerinin ya da aile büyüklerinin isimlerini verme durumu oldukça sık başvurulan bir gelenektir. Böyle bir geleneğin Gayrimüslimlerde de yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Artvin kent tarihi çalışmalarına önemli katkı sağlayacağını düşündüğümüz bu çalışmada, bölgenin demografik yapısı, ekonomi, sosyal ve kültürel durumuna ilişkin verilerin değerlendirilmesiyle şehir tarihine katkı sağlayacağı kanısındayız.